ศูนย์วิจัยข้าวชัยนาท........ยินดีต้อนรับ

  

 

 

Link  น่าสนใจ

    เกษตรออนไลน์     กระทรวงเกษตรและสหกรณ์
  กรมวิชาการเกษตร
    แมลงศัตรูข้าวที่สำคัญ  
    ข้าววัชพืชภัยภัยคุกคามของชาวนา    กรมการข้าว
    ความรู้ด้านพืชสบู่ดำ   สถาบันวิจัยข้าว
   ปุ๋ยหมักชีวภาพ    โครงการมูลนิธิชัยพัฒนา

   นายอนันต์   ตั้งจิตรตรง

 

  การทดสอบความงอกเมล็ดพันธุ์ข้าว

 

CHECK  E-MAIL

    ผู้อำนวยการศูนย์วิจัยข้าวชัยนาท  

  ธาตุเหล็กในเมล็ดข้าวไทย

 

แนะนำหน่วยงาน

 

  สบู่ดำกับน้ำมันดีเซล

    KAPOOK
  ประวัติ

  รายการก้าวไกลกับกรมวิชาการเกษตร

  SANOOK
  วิสัยทัศน์ และ พันธกิจ         THAIMAIL
 
  โครงสร้างหน่วยงาน

  YAHOO

  อัตรากำลัง  HOTMAIL

งานวิจัย

  CHAIYO
  ข้าวพันธุ์ชัยนาท1       HUNSA
  ข้าวพันธุ์ชัยนาท2  

  ติดต่อสอบถาม  

ศูนย์วิจัยข้าวชัยนาท   อ.เมือง  จ.ชัยนาท  17000   

 โทร/โทรสาร 0-5641-1733

chainat2@doa.go.th

 

งานผลิตพันธุ์

  พันธุ์คัด และ พันธุ์หลัก

โครงการพิเศษ

  โครงการพัฒนาการปรับปรุง ฯ

      

 

ประวัติ

                                                              ศูนย์วิจัยข้าวชัยนาท

 

ศูนย์วิจัยข้าวชัยนาท  เริ่มก่อสร้าง เมื่อปี  พ..2500   เปิดทำการเป็น

สถานีผลิตเมล็ดพันธุ์ข้าว    ในปี             พ..2501

สถานีทดลองข้าว                ในปี            พ..2504  

ศูนย์บริการวิชาการด้านพืชและปัจจัยการผลิตชัยนาท ในปี  พ..2546

ศูนย์วิจัยข้าวชัยนาท            ในปี            พ.ศ.2549

ที่ตั้ง อยู่ที่หมู่  .เขาท่าพระ  อ.เมือง  จ.ชัยนาท ห่างจากศาลากลางจังหวัดชัยนาท 1.5 กม. และอยู่เหนือกรุงเทพมหานคร 196 กม. ที่เส้นรุ้ง 15 องศา 15 ลิปดา-เหนือและเส้นแวง 100 องศา 5 ลิปดาตะวันออก เหนือระดับน้ำทะเล 15.5  เมตร

ลักษณะทั่วไป มีพื้นที่ประมาณ 371 ไร่ลักษณะดิน เป็นดินเหนียวชุดสระบุรี นครปฐมและนครปฐม     ไฮเฟสบางส่วนเป็นดินร่วน          มีปริมาณอินทรีย์วัตถุ 0.87 - 2.39% ธาตุฟอสฟอรัสที่เป็นประโยชน์ 2.3-138.5 ส่วนใน      ล้านส่วน และโพแทสเซียมที่เป็นประโยชน์ 50-185  ส่วนในล้านส่วน ความเป็นกรดเป็นด่าง  4.9 - 6.39  สภาพอากาศ (..2541-2546) มีปริมาณน้ำฝนรวมตลอดทั้งปีเฉลี่ย  979.9  มิลลิเมตร  อุณหภูมิเฉลี่ย สูงสุด 36.7  องศาเซลเซียส(เดือนเมษายน) และอุณหภูมิเฉลี่ยต่ำสุด 19.57 องศาเซลเซียส  (เดือนธันวาคม)  แหล่งน้ำ น้ำชลประทานโครงการส่งน้ำและบำรุงรักษามโนรมย์ น้ำฝนและน้ำจากบ่อบาดาล  (น้ำตื้น)

                                                                 

                 

                           วิสัยทัศน์ และ พันธกิจ                                    

 ศูนย์วิจัยข้าวชัยนาท

 

ขอบเขตรับผิดชอบ              รับผิดชอบ จังหวัดชัยนาท นครสวรรค์ อุทัยธานี พิจิตร และ กำแพงเพชร

วิสัยทัศน์         วิจัยและพัฒนา ข้าวไทย ไปครัวโลก

พันธกิจ

                1. ส่งเสริมสนับสนุนการเพิ่มประสิทธิภาพการลิตและคุณภาพผลผลิต

                2. พัฒนาศักยภาพเกษตรกรและองค์กรเกษตรกรให้มีความเข้มแข็ง

                3. พัฒนาโครงสร้างพื้นฐานการผลิตข้าวและเครื่องจักรกลการเกษตร

                4. ส่งเสริมมูลค่าข้าวและผลิตภัณฑ์การแปรรูปและผลพลอยได้จากข้าว

                5. วิจัยและพัฒนาแบบบูรณาการด้านการผลิต การแปรรูป

                6. ส่งเสริมสนับสนุนการขยายตลาดทั้งภายในและต่างประเทศ

 

 

                                                            

โครงสร้างศูนย์วิจัยข้าวชัยนาท

 

 

 

 

 

 

 

 

งานธุรการ

งานวิชาการ

งานผลิตพันธุ์

                                 

 

                                                                                     

                             

อัตรากำลัง                               

                                                                                  ศูนย์วิจัยข้าวชัยนาท

 

นายอนันต์

ตั้งจิตรตรง

ตำแหน่ง

ผู้อำนวยการศูนย์วิจัยข้าวชัยนาท

นางบุบผา

บัวลอย

ตำแหน่ง

เจ้าพนักงานการเกษตร  6

นายสมพงษ์

เฉยพันธ์

ตำแหน่ง

เจ้าพนักงานการเกษตร  6

นางจินดาภรณ์

วงศ์สุภาวิต

ตำแหน่ง

เจ้าหน้าที่ธุรการ  5

นายเสน่ห์

คชรัตน์

ตำแหน่ง

เจ้าพนักงานการเกษตร  6

นายมุ่งมาตร

วังกะ

ตำแหน่ง

เจ้าพนักงานการเกษตร  6

น.ส.ชวนชม

ดีรัศมี

ตำแหน่ง

นักวิชาการเกษตร  4

            

    จำนวนลูกจ้าง 
            ลูกจ้างประจำ                                     27       คน

            พนักงานราชการ                                  62       คน

            ลูกจ้างชั่วคราวรายวัน                          28       คน

 

       

ข้าวพันธุ์ชัยนาท 1

 

 ประวัติ

  ข้าวพันธุ์ชัยนาท 1 ได้มาจากการผสม 3 ทางระหว่างข้าวสายพันธุ์ IR13146-158-1 กับ IR15314-43-2-3-3 และ BKN6995-16-1-1-2 ในปี พ.ศ. 2525 ที่สถานีทดลองข้าวชัยนาท ในปีพ.ศ. 2525 - 2529  ปลูกข้าวพันธุ์ผสมชั่วที่ 1 ถึงชั่วที่ 6  จนได้สายพันธุ์ CNTBR82075-43-2-1 ปีพ.ศ. 2530 – 2535 เปรียบเทียบผลผลิตภายในสถานี ระหว่างสถานี และในนาราษฎร์ ปีพ.ศ. 2535  พิจารณาเป็นสายพันธุ์ข้าวดีเด่น  และรับรองพันธุ์เมื่อวันที่ 9 กันยายน 2536 โดยกรมวิชาการเกษตร และให้ชื่อว่า ข้าวเจ้าชัยนาท 1 เป็นข้าวเจ้าไม่ไวต่อช่วงแสง ปลูกได้ทั้งนาปีและนาปรัง อายุประมาณ    119 วันเมื่อปลูกฤดูฝน และ 130 วันในฤดูแล้ง     สูงประมาณ 113 ซม. มีลักษณะทรงกอตั้ง ใบสีเขียว ใบธงค่อนข้างยาวตั้งตรง ใบแก่ช้า รวงยาวและแน่น คอรวงสั้น ระแง้ค่อนข้างถี่ เมล็ดยาวเรียวเปลือกเมล็ดสีฟาง ท้องไข่น้อย ระยะพักตัวของเมล็ดประมาณ 8 สัปดาห์

                                                                                                                   

ลักษณะเด่น

1. ตอบสนองต่อการใช้ปุ๋ยไนโตรเจนดี

2. ต้านทานเพลี้ยกระโดดสีน้ำตาล และเพลี้ยกระโดดหลังขาว

3. ต้านทานโรคใบหงิก และค่อนข้างต้านทานโรคไหม้

4. ให้ผลผลิตเฉลี่ยในฤดูฝน 725 กก./ไร่ และในฤดูแล้ง 754 กก./ไร่  

5. คุณภาพการสีดี ข้าวเมื่อหุงสุกมีลักษณะร่วนแข็ง  ประเภทข้าวเสาไห้ นำไปแปรรูปเป็นเส้นก๋วยเตี๋ยว   เส้นหมี่ เส้นก๋วยจั๊บ และเส้นขนมจีนได้     

พื้นที่แนะนำ

แนะนำให้ปลูกในเขตภาคเหนือตอนล่าง และภาคกลางในพื้นที่การทำนาเขตชลประทานโดยเฉพาะในแหล่งที่มีการระบาดของเพลี้ยกระโดดสีน้ำตาล เพลี้ยกระโดดหลังขาว โรคใบหงิก และโรคไหม้

 

 

 

 

 

ข้าวพันธุ์ชัยนาท 2
ประวัติ            
ข้าวพันธุ์ ชัยนาท 2 ได้จากการผสมพันธุ์ระหว่าง ข้าวเจ้าพันธุ์หอมพม่า(Hawm Pamah) GS.No 3780 จากธนาคารเชื้อพันธุ์ข้าวแห่งชาติ         ศูนย์วิจัยข้าวปทุมธานี  (เป็นข้าวหอมพันธุ์พื้นเมืองเก็บมาจากจังหวัดกาญจนบุรี) กับสายพันธุ์ IR11418-19-2-3จากสถาบันวิจัยข้าวนานาชาติ (IRRI)          ในปี พ.. 2530 ที่สถานีทดลองข้าวชัยนาท ปลูกข้าวพันธุ์ผสมชั่วที่ 1 ถึงชั่วที่ 5 ปี พ.. 2531–2535 ปลูกศึกษาพันธุ์ขั้นต้นและขั้นสูงปีพ.. 2536-2537 ปลูกเปรียบเทียบผลผลิตภายในสถานี  ระหว่างสถานี  และในนาราษฎร์ ปี พ.. 2538-2545 จนได้สายพันธุ์ CNT87040-284-1-4 เป็นข้าวเจ้าไม่ไวต่อช่วงแสง อายุสั้น ประมาณ 103 – 105 วัน สูง(วัดถึงปลายรวงประมาณ 95ซม. (ในฤดูนาปี) และ 83 ซม. (ในฤดูนาปรัง) มีลักษณะทรงกอแบะ ใบสีเขียวเข้ม ลักษณะใบธงเป็นแนวนอน รวงแน่นปานกลาง ระแง้ถี่ คอรวงยาว ต้นแข็ง ไม่ล้ม ใบค่อนข้างแก่เร็ว น้ำหนักข้าวเปลือกเฉลี่ย 10.57 ..ต่อถัง เปลือกเมล็ดสีฟาง   ขนาดข้าวเปลือกยาว 10.59 มม. กว้าง 2.46 มม. หนา 2.11 มม. ขนาดข้าวกล้อง ยาว 7.72 มม. กว้าง 2.12 มม.หนา 1.76 มม. มีระยะพักตัว ประมาณ               5  สัปดาห์
ลักษณะเด่น

1.       เป็นข้าวอายุสั้น (103-105 วัน ปลูกโดยวิธีหว่านน้ำตม) สั้นกว่าพันธุ์ปทุมธานี 1ประมาณ  7-9  วัน

2.       ต้นเตี้ย สูง ประมาณ  83 – 95  ..

3.       คุณภาพการหุงต้ม เป็นข้าวร่วน มีกลิ่นหอม เป็นทางเลือกของผู้บริโภค ที่ชอบข้าวร่วนประเภทข้าวเสาไห้ แต่มีกลิ่นหอม

4.       ค่อนข้างต้านทานถึงต้านทาน ต่อเพลี้ยกระโดดสีน้ำตาล ดีกว่าพันธุ์ปทุมธานี 1

5.    ให้ผลผลิตเฉลี่ย 757 กก./ไร่(ปลูกโดยวิธีหว่านน้ำตม) ใกล้เคียงกับพันธุ์ปทุมธานี1  (734  กก./ไร่)

ข้อควรระวัง  อ่อนแอต่อแมลงบั่วมาก ค่อนข้างอ่อนแอต่อโรคใบสีส้ม และอ่อนแอต่อโรคขอบใบแห้งในภาคเหนือตอนล่างแปลงนาที่ใช้อัตราเมล็ดพันธุ์และปุ๋ยไนโตรเจนสูงเมื่อสภาพอากาศมีความชื้นสูง อาจเกิดการระบาดของโรคไหม้ สร้างความเสียหายต่อผลผลิตได้

พื้นที่แนะนำ    แนะนำให้ปลูกในพื้นที่การทำนาเขตชลประทาน ที่มีการทำนาอย่างต่อเนื่องในภาคเหนือตอนล่างพื้นที่ซึ่งน้ำท่วมเร็วในฤดูฝนมีช่วงระยะเวลาการทำนาค่อนข้างมีจำกัด เพื่อสามารถปลูกและเก็บเกี่ยวได้ทันเวลา

  

 

                    

                      อายุเก็บเกี่ยวประมาณ    103 - 105  วัน    สั้นกว่าพันธุ์ปทุมธานีประมาณ   7 - 9   วัน

 

 

                         

  

                       

                                  ภาพ แสดงการเจริญเติบโตของข้าว พันธุ์ชัยนาท 2

   

                

 

                        ระยะแตกกอ                                                    ระยะโน้มรวง

                      

               ระยะก่อนการเก็บเกี่ยว                                             เมล็ดข้าวชัยนาท 2

 

 ภาพ แสดงปฏิกิริยาของข้าวพันธุ์ ชัยนาท 2 ต่อเพลี้ยกระโดดสีน้ำตาล

                                               

                      ติดต่อสอบถามได้ที่

ศูนย์วิจัยข้าวชัยนาท

อำเภอเมือง  จังหวัดชัยนาท  17000

โทรศัพท์ : 056-411733

 

 

การผลิตเมล็ดพันธุ์ข้าว ปี 2549

ศูนย์วิจัยข้าวชัยนาท

 

ที่  

แผนการผลิต (ตัน)

ผลิตฤดูนาปรัง (ตัน)

ผลิตฤดูนาปี (ตัน)

หมายเหตุ

 

พันธุ์

พันธุ์คัด พันธุ์หลัก พันธุ์คัด พันธุ์หลัก พันธุ์คัด พันธุ์หลัก จัดสรร+จำหน่าย พันธุ์คัด พันธุ์หลัก ผลการดำเนินการ

1

ชัยนาท 1

6.5

70

3

30

3.36

23.06

รอผลวิเคราะห์

3.5

40

อยู่ระหว่างดำเนินการ

2

ชัยนาท2

1.5

14

1

10

2.06

12.11

รอผลวิเคราะห์

0.5

4

3

สุพรรณบุรี 1

1.0

15

0.5

5

1.16

14.14

14.14

0.5

10

4

ปทุมธานี

0.5

5

0.5

5

1.12

8.89

8.89

-

-

5

พันธุ์ดัก

0.5

1

-

-

-

-

-

0.5

1

รวม

10

105

5

50

7.7

58.20

-

5

55

* พันธุ์ดัก CNT89098-281-2-1-2-1

 

 

 

 

 

โครงการพัฒนาการปรับปรุงบำรุงดินสำหรับการทำนาบ้านเด่นใหญ่

อันเนื่องมาจากพระราชดำริ  จังหวัดชัยนาท

 

 

 ความเป็นมา

ด้วย พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว  ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ  พระราชทานที่ดินซึ่งน้อมเกล้าฯ ถวายโดยนางพรรณี  ธรรมวิจิตรเดช  มีเนื้อที่ 30 ไร่ 72 ตารางวา  ตั้งอยู่ หมู่ที่ 1 ตำบลเด่นใหญ่  อำเภอหันคา  จังหวัดชัยนาท  ให้มูลนิธิชัยพัฒนาทำเป็นแปลงสาธิตการปรับปรุงบำรุงดินสำหรับทำนาให้ได้ผลผลิตสูง  เพื่อเป็นตัวอย่างให้แก่เกษตรกรในพื้นที่ และบริเวณใกล้เคียงเข้ามาศึกษาดูงาน และนำไปประยุกต์กับการประกอบอาชีพของตนเองต่อไป

 

ที่ตั้ง

ตั้งอยู่ที่บ้านเด่นใหญ่  หมู่ที่ 1 ตำบลเด่นใหญ่ อำเภอหันคา จังหวัดชัยนาท มีพื้นที่ 30 ไร่ 72 ตารางวา

 

วัตถุประสงค์

เพื่อปรับปรุงบำรุงดินสำหรับการทำนาให้ได้ผลผลิตสูง โดยนำเทคโนโลยีที่ได้จากการวิจัยและพัฒนาด้านการเกษตร มาปรับใช้ในโครงการฯ ให้เหมาะสมกับสภาพพื้นที่และสภาพแวดล้อม เพื่อเป็นแหล่งศึกษา  ดูงาน  สาธิต  และอบรมด้านการเกษตร

 

เป้าหมาย

1. เกษตรกรได้เรียนรู้เทคโนโลยีด้านพันธุ์ ด้านการผลิต และการขยายพันธุ์ ข้าว  พืชไร่ พืชผัก ไม้ผล และการเพาะเห็ดเศรษฐกิจ และนำความรู้ที่ได้ไปพัฒนาอาชีพให้มีความก้าวหน้ามากยิ่งขึ้น

2. เกษตรกรได้เรียนรู้เทคโนโลยีในการปรับปรุงบำรุงดิน โดยเน้นการใช้ปุ๋ยอินทรีย์ และหญ้าแฝก และนำไปปฏิบัติในที่ดินของตนเองให้เกิดประโยชน์ได้อย่างแท้จริง

3. เกษตรกรและกลุ่มแม่บ้านได้เรียนรู้เทคโนโลยีการแปรรูปผลผลิตและการบรรจุภัณฑ์อย่างง่าย ๆ ในระดับครัวเรือน เพื่อเป็นอาชีพเสริม เพิ่มมูลค่าและรายได้

4. เป็นแหล่งกระจายพืชพันธุ์ดีไปสู่เกษตรกร

 

สภาพพื้นที่

การใช้ประโยชน์ที่ดินในพื้นที่โครงการฯ และบริเวณใกล้เคียง การทำนาอาศัยน้ำฝน โดยปลูกข้าวพันธุ์พื้นเมือง ได้แก่ พันธุ์ขาวเจ็ก          ขาวดอกมะลิ 105 ปีละ 1 ครั้ง ข้าวพันธุ์ขาวเจ็กเป็นที่นิยมของโรงสีมาก และทนต่อการขาดน้ำได้ดีกว่าข้าวพันธุ์ขาวดอกมะลิ 105 ผลผลิตข้าวโดยเฉลี่ย 300-500 กิโลกรัม/ไร่ ปัญหาการผลิตข้าวของเกษตรกร ได้แก่ ดินขาดความอุดมสมบูรณ์และขาดแคลนน้ำ

ลักษณะของดิน เนื้อดินบนเป็นดินร่วนปนทราย ส่วนดินล่างเป็นดินร่วนเหนียวปนทราย มีสีเทาหรือสีน้ำตาลอ่อน พบจุดประสีน้ำตาล       สีเหลืองหรือสีแดงปะปน การระบายน้ำค่อนข้างเลว มีความอุดมสมบูรณ์ตามธรรมชาติค่อนข้างต่ำ ปฏิกิริยาของดินเป็นกรดแก่ ถึงเป็นด่างปานกลางมีค่าความเป็นกรดเป็นด่างประมาณ 5.5-8 จากผลการวิเคราะห์ดินที่ระดับความลึก 0-15 เวนติเมตรโดยสำนักวิจัยและพัฒนาการเกษตรเขตที่ 5 พบว่า เนื้อดินเป็นดินร่วนปนทราย (Sandy loam) มีความเป็นกรดเล็กน้อย อินทรียวัตถุประมาณ   0.5-0.9%ซึ่งอยู่ในเกณฑ์ที่ต่ำมาก แต่ ไม่มีปัญหาความเค็มของดิน

ความเหมาะสมของดินสำหรับการปลูกพืช เนื่องจากลักษณะดิน เนื้อดินบนค่อนข้างเป็นทราย ความอุดมสมบูรณ์ต่ำ พืชมีโอกาสเสี่ยงต่อการขาดแคลนน้ำ จึงเหมาะสำหรับการปลูกพืชไร่ และไม้ผลบางชนิด ไม่ค่อยเหมาะสมสำหรับการปลูกข้าว เนื่องจากเสี่ยงต่อการขาดแคลนน้ำ

 

ผลการดำเนินงานปี พ..2548

ในพื้นที่มูลนิธิชัยพัฒนา ตำบลเด่นใหญ่  อำเภอหันคา  จังหวัดชัยนาท  พื้นที่ดำเนินงาน 30 ไร่ 72 ตารางวา  ในปี 2548 มีกิจกรรมต่างๆ ดังนี้

การศึกษาและสาธิตการปรับปรุงบำรุงดินสำหรับการทำนาและการปลูกพืชไร่หลังนา  พื้นที่ 7.0 ไร่ เนื่องจากพื้นที่ปลูกข้าวของบ้านเด่นใหญ่เป็นพื้นที่เขตน้ำฝน ซึ่งมีข้อจำกัดในเรื่องของดิน  และน้ำ  ได้แก่ ดินมีความอุดมสมบูรณ์ต่ำ ฝนแล้ง ฝนทิ้งช่วง ขณะที่ข้าวอยู่ระหว่างการเจริญเติบโต เป็นสาเหตุที่ทำให้ข้าวได้ผลผลิตไม่สูงเท่าที่ควร ดังนั้นการจัดกิจกรรมเพื่อปรับปรุงโครงสร้างของดินให้มีศักยภาพในการให้ผลผลิตข้าวสูงขึ้น

ในการดำเนินงานได้แบ่งแปลงนาข้าวออกเป็น 4 แปลงย่อย ๆ ดังนี้

แปลงที่ 1 ปรับปรุงดิน โดยใช้ปุ๋ยพืชสด (ปอเทือง) โดยใช้อัตราเมล็ดพันธุ์ 5 กิโลกรัมต่อไร่
ผลผลิตข้าวเฉลี่ย 568
กิโลกรัมต่อไร่

แปลงที่ 2 ปรับปรุงเทคโนโลยีปุ๋ยพืชสด  (ถั่วพุ่ม) อัตราเมล็ดพันธุ์ที่ใช้หว่าน  10 กิโลกรัมต่อไร่  ผลผลิตข้าวเฉลี่ย 603 กิโลกรัมต่อไร่

แปลงที่ 3 ปรับปรุงดินโดยใช้มูลไก่  (แกลบรองพื้นโรงเลี้ยงไก่เนื้อ) อัตรา 500 กิโลกรัมต่อไร่  ผลผลิตข้าวเฉลี่ย 589 กิโลกรัมต่อไร่

แปลงที่ 4 ปรับปรุงบำรุงดินโดยใช้มูลวัว  อัตรา 500 กิโลกรัมต่อไร่  ผลผลิตข้าวเฉลี่ย 608 กิโลกรัมต่อไร 

สาธิตการใช้ปุ๋ยอินทรีย์  และปุ๋ยชีวภาพ ในการปรับปรุงดิน พื้นที่ 1.5 ไร่  เนื่องจากดินมีความอุดมสมบูรณ์ต่ำ จำเป็นต้องหาวิธีการในการปรับปรุงโครงสร้างทางกายภาพของดินโดยเน้นการใช้ปุ๋ยอินทรีย์ และปุ๋ยชีวภาพที่สามารถหาได้ง่ายในท้องถิ่น  ควบคู่ไปกับการลดปริมาณการใช้ปุ๋ยเคมี  เพื่อเพิ่มผลผลิตข้าวและเกิดความยั่งยืนในอนาคต

ในการดำเนินงานได้แบ่งแปลงนาข้าวออกเป็น 2 แปลงย่อย ๆ ดังนี้

แปลงที่ 1 ปรับปรุงดินโดยใช้ปุ๋ยหมักแห้งชีวภาพ และลดการใช้ปุ๋ยเคมีลงประมาณ ครึ่งหนึ่งของอัตราคำแนะนำของกรมวิชาการเกษตร ผลผลิตข้าวเฉลี่ย 245 กิโลกรัมต่อไร่

แปลงที่ 2 ปฏิบัติเช่นเดียวกับแปลงของเกษตรกร  ผลผลิตข้าวเฉลี่ย 280 กิโลกรัมต่อไร่

3   การศึกษาพันธุ์ข้าวพื้นเมืองที่นิยมปลูกในท้องถิ่น พื้นที่ 1 ไร่ เนื่องจากชาวนานิยมปลูกพันธุ์ข้าวพื้นเมือง ได้แก่พันธุ์ขาวเจ็ก  จึงได้มีการเก็บรวบรวมพันธุ์เพื่อศึกษาข้อมูล เปรียบเทียบกับพันธุ์ส่งเสริมของทางราชการ

ในการดำเนินงานได้แบ่งแปลงนาข้าวออกเป็น 2 แปลงย่อย ๆ ดังนี้

แปลงที่ ปลูกข้าวพันธุ์ส่งเสริมทางราชการ ได้แก่ พันธุ์ข้าวขาวดอกมะลิ 105  ผลผลิตข้าวเฉลี่ย 287 กิโลกรัมต่อไร่

แปลงที่ ปลูกข้าวพันธุ์พื้นเมือง ได้แก่  พันธุ์ขาวเจ็ก ผลผลิตข้าวเฉลี่ย 320 กิโลกรัมต่อไร่

การเพาะเห็ดด้วยวัสดุในพื้นที่ (ฟางข้าว)  เพื่อสร้างรายได้เสริมในครอบครัว และ
ชุมชน  นอกจากนี้เศษวัสดุที่ผ่านขบวนการเพาะเห็ดแล้วยังสามารถนำไปหมักเพื่อปรับปรุงบำรุงดินต่อไป การดำเนินงานที่ผ่านมา

 

ได้ดำเนินการสร้างโรงเรียนเพาะเห็ดจำนวน 1 หลัง พร้อมจัดซื้อครุภัณฑ์ต่าง ๆ ที่จำเป็นสำหรับใช้ในการดำเนินงานที่ผ่านมาสามารถอบรมวิธีการเพาะเห็ด ให้กับเด็กนักเรียน ในละแวกใกล้เคียง เพื่อใช้เป็นอาหารเสริมโครงการอาหารกลางวัน รวม 3 โรงเรียน เห็ดที่เพาะให้ผลผลิตดี ได้แก่ เห็ดตระกูลนางรม ตระกูลนางฟ้า โดยสามารถเพาะเห็ดได้ทั้งหมด 2,060 ถุง นอกจากนี้ยังสาธิตการเพาะเห็ดฟาง จำนวน 3 กอง และสาธิตการทำหัวเชื้อเห็ดบริสุทธิ์ จำนวน 30 ขวด

กิจกรรมพืชพลังงานทดแทนและพืชแซม พื้นที่ 9.5 ไร่ เพื่อปรับปรุงโครงสร้างของดิน โดยการปลูกหญ้าแฝก เพื่อใช้ระบบรากของหญ้าแฝกช่วยทำลายดินดาน รวมทั้งการใช้ปุ๋ยพืชสด เพื่อปรับปรุงบำรุงดิน เช่น ปอเทือง ถั่วพุ่มเมล็ดดำ สำหรับส่วนไม้ผลที่ปลูก ได้แก่ มะม่วงแก้ว พันธุ์ศรีสะเกษ และมะขามเปรี้ยวพันธุ์ศรีสะเกษ พืชไร่ ได้แก่ อ้อยคั้นน้ำ สำหรับพืชพลังงานทดแทนได้ปลูกปาล์มน้ำมัน จำนวน 62 ต้น และสบู่ดำ จำนวน 360 ต้น

กิจกรรมไม้ใช้สอย พื้นที่ 6 ไร่ เนื่องจากบริเวณคันสระน้ำ และริมถนน ภายในโครงการฯ มีพื้นที่ค่อนข้างมาก จึงศึกษาพืชที่จะใช้ปลูกเป็นไม้ใช้สอยเป็นอาหารได้ เพื่อเป็นตัวอย่างกับเกษตรกรที่มาเยี่ยมชมโครงการ ชนิดของพืชที่ปลูก ได้แก่ กล้วยน้ำว้า มะขาม มะม่วง ไผ่เลี้ยง นุ่น ขนุนพันธุ์ดี และสะเดา 

กิจกรรมปรับปรุงสถานที่ พื้นที่ 5 ไร่ เช่น จัดทำป้ายโครงการปรับปรุงพื้นที่บริเวณอาคาร เพื่อจัดภูมิทัศน์ และใช้เป็นที่ปลูกพืชผักสมุนไพร และไม้พื้นเมือง จัดนิทรรศการเนื่องในวโรกาสที่พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวฯทรงครองสิริราชสมบัติครบ 60 ปี 

8  กิจกรรมถ่ายทอดเทคโนโลยี ได้อบรมเกษตรกรหลักสูตรการทำน้ำหมักชีวภาพ 1 รุ่น จำนวน 25 คน

ปัญหาและอุปสรรค

ปัญหาที่พบ ได้แก่ ปัญหาเรื่องดิน เพราะดินส่วนใหญ่เป็นดินร่วนปนทราย มีความอุดมสมบูรณ์ตามธรรมชาติต่ำ (ตารางที่ 1)

ตารางที่ 1 แสดงค่าวิเคราะห์ดินในแต่ละกิจกรรม

 

กิจกรรม

PH

OM (%)

P (ppm)

K (ppm)

ประเภทดิน

1. การศึกษาและสาธิตการปรับปรุงดินสำหรับทำนา และปลูกพืชไร่หลังนา

 

 

 

 

 

แปลงย่อยที่ 1 (ปอเทือง)

5.87

0.593

3.5

38.15

ร่วนปนทราย

แปลงย่อยที่ 2 (แกลบรองพื้น)

6.09

0.133

150

12.44

ร่วนปนทราย

แปลงย่อยที่ 3 (มูลวัว)

5.61

0.530

2.00

18.31

ร่วนปนทราย

แปลงย่อยที่ 4 (ถั่วพุ่มดำ)

7.46

0.533

16.0

52.7

ร่วนปนทราย

2. สาธิตการใช้ปุ๋ยอินทรีย์ และปุ๋ยชีวภาพในการปรับปรุงดิน

5.75

0.398

4.06

35.7

ร่วนปนทราย

3. การศึกษาพันธุ์ข้าวพื้นเมือง

5.56

0.198

30.50

21.66

ร่วนปนทราย

 

แนวทางแก้ไข

โดยการปรับปรุงโครงสร้างของดิน เพื่อเพิ่มศักยภาพของดินให้สูงขึ้น โดยใช้วัสดุที่หาได้ง่ายในท้องถิ่น เช่น ปุ๋ยอินทรีย์ชนิดต่าง ๆ ได้แก่ ปุ๋ยพืชสด ปุ๋ยหมัก ปุ๋ยคอก

 

แนวทางการดำเนินงานของโครงการฯ ประจำปีงบประมาณ 2547-2551

กิจกรรมที่ 1 ศึกษาและสาธิตการปรับปรุงบำรุงดินสำหรับทำนา

กิจกรรมที่ 2 สาธิตการเพาะเห็ดเศรษฐกิจ โดยใช้วัสดุฟางข้าว หรือวัสดุที่หาง่ายในท้องถิ่น และถ่ายทอดเทคโนโลยี

กิจกรรมที่ 3 สาธิตชนิดของปุ๋ยอินทรีย์และสารสกัดสมุนไพรสำหรับทำนา และการปลูกพืชแบบยั่งยืน

กิจกรรมที่ 4 ศึกษาศักยภาพของดินโดยใช้เทคโนโลยีที่เหมาะสมในการเพิ่มผลผลิตข้าวและพืชไร่หลังนาและก่อนการทำนา

กิจกรรมที่ 5 ปรับปรุงโครงสร้างของดินสำหรับสร้างสวนไม้ผล

กิจกรรมที่ 6 ปรับปรุงตกแต่งภูมิทัศน์ และดูแลรักษาไม้ใช้สอย

กิจกรรมที่ 7 การปรับปรุงคุณภาพของน้ำในบ่อเก็บกักน้ำ

กิจกรรมที่ 8 ฝึกอบรมถ่ายทอดเทคโนโลยี การปรับปรุงบำรุงดินโดยใช้ปุ๋ยอินทรีย์ และปุ๋ยชีวภาพ การเพาะเห็ดเศรษฐกิจจากวัสดุฟางข้าว  การทำสวนไม้ผลและการขยายพันธุ์  การปลูกพืชผักปลอดภัยสารพิษ ฯลฯ

 

งบประมาณ            จำนวน 417,284 บาท

- กรมวิชาการเกษตร               จำนวน  294,410  บาท

- มูลนิธิชัยพัฒนา                     จำนวน 122,874  บาท

 

ประโยชน์ที่คาดว่าจะได้รับ

เกษตรกรได้ความรู้ด้านการปรับปรุงบำรุงดิน เพื่อการปลูกพืชให้ได้ผลผลิตเพิ่มขึ้น รู้วิธีการการแปรรูปผลผลิต และการใช้วัสดุเหลือใช้ในพื้นที่ให้เกิดประโยชน์สูงสุด